Otter duikt voor het eerst weer op in Zaanstad

21 april 2026, 13:02
Een otter in Nederlandse wateren. Foto: Maarten van Atten

Mooi nieuws uit de Zaanse natuur! De otter heeft zich voor het eerst in lange tijd weer laten zien in Zaanstad. Het dier werd op 1 april vastgelegd door een wildcamera binnen de gemeentegrenzen. Een bijzondere waarneming, want de otter verdween in de loop van de twintigste eeuw uit het gebied. “Dit is echt een grote primeur voor Zaanstad,” zegt stadsecoloog Daan Kinsbergen.

De otter werd de afgelopen jaren al gezien in buurgemeenten. Daarom zet de gemeente Zaanstad zich al langere tijd in om ook hier een geschikte leefomgeving voor dit dier te bieden. “Dat er nu daadwerkelijk een otter is waargenomen, laat zien dat deze inzet werkt,” aldus Kinsbergen. 

Mogelijk meer otters in de omgeving

Op dit moment is binnen Zaanstad één otter vastgesteld. Toch sluit Kinsbergen niet uit dat er meer in de omgeving leven. “Otters leven vooral in familieverband. Het is dus goed mogelijk dat er meer otters in de buurt zijn, ook al hebben die zich nog niet laten zien.”

Otter vastgelegd door een wildcamera in Zaanstad
De otter vastgelegd door een wildcamera in Zaanstad. Foto: Atze van der Groot

Goed nieuws voor de natuur in Zaanstad

De otter verdween rond 1980 uit Nederland. Sinds het begin van deze eeuw keert het dier langzaam terug. Dat komt door herintroducties en betere omstandigheden in en rond het water. 

“De otter staat bovenaan de voedselketen,” legt Kinsbergen uit. “Het dier kan alleen leven op plekken waar het water schoon is en waar genoeg planten, vissen en andere dieren voorkomen. De aanwezigheid van een otter zegt daarom veel over hoe het met de natuur gaat. “Het is een teken van een (bijna) gezond ecosysteem.”

Dat er nu een otter is gezien, stemt hem positief. “Het laat zien dat het hier steeds beter gaat met de natuur in Zaanstad,” aldus Kinsbergen. “Dat is heel mooi om te zien.”

Werken aan meer biodiversiteit

De gemeente zet volop in op het verbeteren van de natuur langs en in het water. “Op steeds meer plekken leggen we natuurvriendelijke oevers aan,” zegt Kinsbergen. Bij zulke oevers gaat het land langzaam over in water, waardoor er een goede leefplek ontstaat voor planten en dieren. Ook bij bruggen wordt rekening gehouden met het dier. “Onder sommige bruggen maken we looproutes, zodat otters veilig langs het water kunnen lopen. Otters vinden het namelijk spannend om onder bruggen door te zwemmen.”

Een pas aangelegde natuurvriendelijke oever in Westzaan
Een pas aangelegde natuurvriendelijke oever in Westzaan

Samen op zoek naar sporen van de otter

Wie zelf een otter wil zien, heeft weinig kans. “Otters zijn vooral ’s nachts actief,” vertelt Kinsbergen. “Overdag rusten ze op beschutte plekken en zijn ze wat schuw. Zelf op zoek gaan heeft dus meestal weinig zin. Vaak heeft de otter jou al gezien, voordat jij hem ziet.”

Toch nieuwsgierig geworden door dit bijzondere nieuws? Volgens Kinsbergen kunnen inwoners helpen, zonder de otter te verstoren. “Vanaf dit jaar is het Meetnet Biodiversiteit Zaanstad uitgebreid met de otter,” legt hij uit. “We gaan gericht op zoek naar sporen in het veld, zoals pootafdrukken langs de waterkant en de uitwerpselen van otters. Zo krijgen we een beter beeld of en waar er meer otters leven, en waar de natuur extra aandacht nodig heeft.”

Wilt u zich aanmelden als vrijwilliger of meer weten over het Meetnet Biodiversiteit? Stuur dan een e-mail om mee te doen of een vraag te stellen.