Werk, Meedoen en Bestaanszekerheid

De aanpak Werk of Meedoen bestaat vanaf 2018. De aanpak is erop gericht om met alle bijstandsgerechtigde inwoners in gesprek te gaan om tot afspraken te komen over welke stap iemand kan zetten. Dat kan een stap zijn richting betaald werk maar ook richting een andere vorm van meedoen, zoals vrijwilligerswerk. Deze gesprekken geven ook meer inzicht in de rechtmatigheid en doelmatigheid van de uitkering. Werkom begeleidt deze inwoners als het gaat om re-integratie. De wijkteams helpen de kandidaten bij het zoeken naar een manier om mee te doen. We hebben deze bewezen aanpak structureel verankerd in onze werkwijze.

Werkom is er voor mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt en die het potentieel hebben om te gaan werken. Mensen die niet bij een reguliere werkgever passen, kunnen een beroep doen op het beschut werken. We werken samen met Werkom aan mogelijkheden voor beschut werken. Werkom werkt aan een vernieuwing van de organisatie om de omslag te maken van een groot intern leerwerkbedrijf met re-integratieactiviteiten naar een organisatie die in staat is om mensen te begeleiden naar werk voor langere tijd. Werkom wordt in toenemende mate dé organisatie die mensen ondersteunt om te gaan werken, en werkgevers helpt aan personeel.

In deze krappe arbeidsmarkt mag niemand meer aan de kant blijven staan. We verkennen nieuwe initiatieven om de afstand naar werk voor Zaankanters te verkleinen.

We gaan daarbij ook uit van iemands talenten in plaats van diploma’s. Voorbeelden hiervan zijn het bestaande initiatief House of Skills of nieuwe initiatieven als de Kansenacademie.

Zaanstad geeft uitvoering aan Social Return on Investment (SRoI) door middel van het Uitvoeringsprotocol Social Return binnen Zaanstreek-Waterland. Dit is een leidraad voor opdrachtnemers van de gemeenten in de regio om
de verplichting tot sociaal werkgeverschap in te vullen. Dit betekent dat onze opdrachtnemers geen onnodige flexcontracten afsluiten en geen lage uurtarieven hanteren.

Ook de gemeente toont zich een sociaal werkgever. Dit vragen wij ook van onze bedrijven en ondernemers. We zien in Zaanstad vele ondernemers die op specifieke sociale en/of duurzaamheidsvraagstukken mooie initiatieven ontplooien. Wij waarderen en ondersteunen deze inspanningen.

In het preventieve armoedebeleid en de aanpak van schuldverlichting heeft de nadruk gelegen op de preventie van schulden en de vergroting van de financiële zelfredzaamheid. Deze intensieve aanpak, de effecten van corona en prijsstijgingen vragen om een noodzakelijke herijking van het huidige armoedebeleid en de minima- regelingen. Op basis van de effectiviteit van de huidige regelingen, bestaande budgetten en aantallen inwoners die in armoede leven, investeren we in een integrale en toekomstgerichte armoede-aanpak en vroegtijdige schulddienstverlening.

We stellen structureel € 0,4 miljoen extra beschikbaar om armoede in Zaanstad tegen te gaan. In combinatie met de herijking kunnen we succesvolle, maar incidenteel gedekte, maatregelen structureel van dekking voorzien.

Financiële  consequenties (Bedragen x € 1.000)

Totstandkoming

Onderzoek toont aan dat relatief veel bewoners in de wijken Poelenburg en Peldersveld – in vergelijking met andere wijken in Zaanstad – kwetsbaar zijn en hun kinderen minder kansrijk zijn. We zien dat bewoners moeite hebben om goed mee te komen in de maatschappij en relatief gezien vaak afhankelijk zijn van overheidsvoor- zieningen (bijstand, bijzondere bijstand, armoederegelin- gen, zorg, toeslagen). Duidelijk is ook dat die situatie meestal decennialang bestaat en vaak van generatie op generatie doorwerkt.
Om dit te doorbreken is een brede coalitie van maatschap- pelijke organisaties nodig en een langdurige verbintenis.
Om die reden sloot gemeente Zaanstad in 2020 een Pact met inmiddels 27 partijen, om de aankomende twintig jaar (één generatie) er alles aan te doen om patronen te doorbreken zodat kinderen in deze wijken een kansrijke toekomst krijgen.

Aanpak en effecten

In het Pact Poelenburg en Peldersveld werken we per opgave (Jeugd, Participatie & Armoede en Fijn en Veilig Wonen) toe naar concrete en meetbare resultaten. Meer dan ooit is duidelijk dat kansenongelijkheid samenhangt met allerlei verschillende beleidsterreinen (gezondheid, onderwijs, wonen, bestaanszekerheid, vervoers- en energiearmoede, veiligheid). In het Pact werken we daarom integraal samen. Met maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, politie en vele andere partners die allen hun eigen expertise hebben. Deze integrale benadering is in deze wijken effectief in combinatie met het gebiedsgericht werken. Elk jaar monitoren we de resultaten. We voeren gesprekken met professionals in de wijken en met wijkbewoners om te beoordelen of de ingezette interventies effect hebben.
Naarmate we criminele activiteiten en woonfraude intensiever bestrijden, kan een waterbedeffect optreden. Het is aannemelijk dat malafide bewoners/bedrijven dan hun activiteiten elders voort te zetten.

Van Pact Poelenburg en Peldersveld naar Pact Zaandam Oost

De raad heeft het college opgedragen om bij het Rijk aandacht te vragen voor een vergelijkbare aanpak in andere kwetsbare wijken in Zaanstad. Onder aanvoering van de burgemeester is samen met veertien andere burgemeesters en vele maatschappelijke partners op 26 mei 2021 een dringende oproep gedaan – ‘Dicht de Kloof’ – aan de politieke partijen die deel zouden nemen aan de Tweede Kamerverkiezingen. Het gaat om zestien gebieden in vijftien steden, waaronder dus het gebied Zaandam Oost: de wijken Poelenburg, Pelders- en Hoornseveld, Kogerveldwijk, Rosmolenwijk en Zaandam Zuid (inclusief de Achtersluispolder).

Het Coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruit kijken naar de toekomst’ van het kabinet Rutte IV maakt melding van het programma Leefbaarheid en Veiligheid. Hiermee is de basis gelegd voor een verdere ontwikkeling van dit voor Zaanstad belangrijke programma. Het ministerie van Binnenlandse Zaken werkt nu samen met deze zestien gebieden aan wat ondertussen het Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid heet, waarop Zaanstad met succes een beroep heeft gedaan (43 mln). Bij dit programma zijn de ministeries van BZK/VRO, OCW, VWS, SZW en J&V betrokken.

Hiermee kan de komende jaren gebiedsgericht worden gewerkt aan het verbeteren van de leefbaarheid en de kansen voor de inwoners in niet alleen Poelenburg en Peldersveld, maar in het grotere gebied Zaandam Oost. Daarbij evalueren we continu de voortgang. We blijven scherp volgen of dat wat we doen bijdraagt aan de gestelde doelen en effecten. We spelen in op een mogelijk waterbedeffect. Programma’s binnen het Pact die succesvol zijn in Zaandam Oost kunnen worden toegepast in andere delen van de stad.

De Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp) is sinds juli 2018 in Poelenburg en Peldersveld van kracht. Deze aanpak wordt de komende drie jaar (€ 0,45 miljoen) gecontinueerd. Daarnaast wordt voorzien in de middelen (€ 0,5 miljoen) die nodig zijn voor het programmamanagement van het Volkshuisvestings- fonds (VHF).