Plagen en ziektes

Net zoals mensen kunnen bomen ook ziek worden. Er zijn ziektes en plagen waar bomen gedurende hun leven last van kunnen krijgen. Gelukkig worden niet alle bomen ziek. Elke vier jaar worden de bomen in Zaanstad geïnspecteerd op ziekten en plagen tijdens een boomveiligheidscontrole. In de tussentijd houden de collega’s van stadsbeheer de bomen ook in de gaten.  

De Japanse duizendknoop is een diepwortelende plant die zich snel uitbreidt.  De Japanse duizendknoop overwoekert andere planten en zorgt voor schade aan onder andere natuur, wegen en gebouwen. Met jouw hulp bestrijdt de gemeente de plant. Op verschillende locaties in de openbare ruimte bestrijdt de gemeente de planten. Zie je de duizendknoop op een plek bij jou in de buurt? Geef dit dan aan ons door een melding te maken.

Hoe ziet de plant eruit?

In het vroege voorjaar is de Japanse duizendknoop goed te herkennen, de plant gaat dan uitlopen. De duizendknoop heeft bij het uitlopen kleine rode blaadjes. De plant groeit ontzettend snel. In mei/juni staat er al een grote plant. In augustus en september gaat de plant bloeien. Dan krijgt de plant bloesem.

Wat doet de gemeente tegen deze plant?

Op verschillende manieren proberen we de planten te bestrijden en zo te zorgen dat de plant niet verder groeit:

  • Begrazing door schapen
  • Bestrijden met stoom en heet water
  • Maaien en afvangen

De bestrijding van de Japanse duizendknoop is erg arbeidsintensief en kostbaar. Bovendien blijken de methodieken ook niet voldoende effectief.  Nog altijd komen er nieuwe locaties bij en bestaande locaties groeien.

Wat te doen als je de Japanse duizendknoop aantreft?

  • Probeer de plant te verzwakken door de stengels meerdere keren per groeiseizoen af te knippen.
  • Probeer de uitlopers heel secuur te verwijderen, zonder dat er wortels achterblijven
  • Eventueel kan een wettelijk toegestaan bestrijdingsmiddel toegepast worden aan het einde van het groeiseizoen (september – november)

Heb je de Japanse duizendknoop zelf verwijderd?

Als u de Japanse duizendknoop verwijdert, kunt u deze bij het restafval doen. Gooi de plantenresten niet in de groene container of in de groene gft-containers.

Meehelpen?

In samenwerking met de gemeente is de Zaanse 1000-knoopbrigade opgericht om de plant te bestrijden. De brigade helpt op deze manier mee aan een gezondere leefomgeving voor mens en vooral dier en insect. Wil je ook mee helpen om de Japanse duizendknoop te verwijderen? Vrijwilligers kunnen zich aanmelden bij groenzaans@gmail.com.

Waarom wil de gemeente de Japanse duizendknoop bestrijden? 

  • De plant zorgt voor schade aan onze natuur, groenvoorzieningen, wegen, bruggen en tunnels en gebouwen. De wortels dringen in funderingen van huizen en tasten zo de stabiliteit van woningen aan.
  • De Japanse duizendknoop groeit ontzettend snel en vormt een zeer dicht bladerdek. Daardoor kunnen andere, inheemse, planten niet meer groeien. Er ontstaat begroeiing die alleen nog maar uit duizendknoopplanten bestaan. Onze eigen, inheemse plantensoorten verdwijnen.
  • Ondergronds vormen de wortels van de plant een groot risico voor funderingen en constructies. De enorme groeikracht van de plant zorgt voor een snelle verspreiding. De wortels kunnen funderingen, wegen en muren breken door in de kleine kieren te groeien. Zo ontstaat forse schade.

 

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder die haar eitjes legt in de toppen van de eik. Van april tot begin mei komen de rupsen uit de eitjes. Na een aantal vervellingen komen groepen rupsen samen en vormen grote nesten op de stammen van eiken. Deze bolvormige nesten bestaan uit een spinsel van draden, brandharen, vervellingshuid en uitwerpselen.

Vanuit hun nesten gaan de rupsen ’s nachts ‘in optocht’ (vandaar de naam processierups) op zoek naar voedsel. In juli verpoppen de rupsen zich tot vlinder. Ook dan kunnen de achtergebleven brand-haren, waarmee de huid van de rupsen zijn bedekt, voor ongemak zorgen. De eikenprocessierups wordt vaak verward met de veel voorkomende spinselmot of stippelmot. De rups van deze mot kapselt bomen geheel in met witte spinsels, maar is verder compleet onschuldig. De bomen herstellen zich vrij snel als de motten zijn verpopt en de boom hebben verlaten.

Gezondheidsklachten

Een volgroeide rups heeft ongeveer 700.000 haartjes, die met het blote oog niet te zien zijn. Met hun weerhaakjes dringen brandharen, bij aanraking, gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen. Het is dus belangrijk om rupsen niet aan te raken. Contact met de brandhaartjes van de rups kan binnen een paar uur klachten veroorzaken als:

  • Jeuk
  • Bultjes
  • Roodheid
  • Ontsteking

Wat kunnen we er tegen doen?

De eiken in Zaanstad worden veel gecontroleerd op de aanwezigheid van de rups. Op plaatsen waar veel ongemak van de brandharen is, proberen we de plaag op een milieuvriendelijke manier te bestrijden. Dit doen we door het opzuigen van rupsen en nesten. Dit wordt gedaan door onze snoeiaannemer. De afgezogen rupsen worden vernietigd in een oven, zodoende dat de brandharen verdwijnen. De mensen die het doen zijn daarvoor opgeleid en dragen speciale pakken. We hebben bollenmengsels en planten geplant die gunstig zijn voor sluipwespen en vogels. Dit zijn natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. We gebruiken ook een kleverige goedje. Dat brengen we op een nest aan, zodat de rupsen blijven plakken. Ook planten we geen hele lanen aan met eiken om zodoende de biodiversiteit te vergroten.

Waar komt de rups voor?

De eikenprocessierups is sinds 2004 bezig met een opmars vanuit Limburg, Noord-Brabant en Gelderland. De rups komt nu ook voor op eiken in het noordwesten van het land. We controleren de eikenbomen in Zaanstad regelmatig. Op plaatsen waar veel rupsen zitten, bestrijdt de gemeente de rups.

Hoe houd je de eikenprocessierups uit je tuin?

De gemeente bestrijdt de eikenprocessierups alleen in de openbare ruimte. Wil je er voor zorgen dat de rups zich niet in jouw tuin nestelt?

  • Zorg ervoor dat je tuin een fijne plek voor vogels wordt. Mezen zijn dol op de rups! Hang nestkastjes op en voer vogels in de winter bij. Met één mezenpaar in je tuin heb je al geen last meer van de rups.
  • Ook kan het helpen om veel verschillende bloeiende planten neer te zetten. Dit trekt insecten aan die de natuurlijke vijanden zijn van de eikenprocessierups. Bovendien help je er ook vlinders en bijen mee.
  • Zit de rups eenmaal in de eiken in je tuin, bel dan een gespecialiseerd bedrijf om hem te verwijderen. Je kunt ook aan de gemeente vragen om dit, tegen betaling, te regelen.
  • Probeer de rups niet zelf te verwijderen, want de kans is groot dat de haren van de rups zich verspreiden en je er toch nog mee in aanraking komt.
  • Gebruik zeker geen chemische bestrijdingsmiddelen: een vergiftigde rups kan alsnog gegeten worden door een vogel.

Melding en informatie

Heb je ergens anders in Zaanstad de processierups gezien? Maak dan online een melding. Ook kun je een melding bij de gemeente maken via het verkorte gemeentelijke telefoonnummer 14 075. Voor meer gezondheidsinformatie kun je terecht bij de GGD Zaanstreek-Waterland via telefoonnummer 0900 – 254 5454

In Zaanstad zorgen we goed voor onze bomen. Daarom doen we regelmatig een boomveiligheidscontrole. Deze visuele inspectie wordt uitgevoerd door deskundige boomcontroleurs.

Welke methode gebruiken we?

De controle noemen wij de boomveiligheidscontrole. Deze laten wij uitvoeren door deskundige boomcontroleurs. De controle bestaat uit een visuele inspectie. De methode heet visual tree assessment. De controleur loopt rond de boom en gebruikt tijdens de controle een prikstok en een hamer. De controleur noteert eventuele gebreken en de mogelijke risico’s hiervan. Tijdens deze inspectie kan de boominspecteur het volgende constateren:

  • De boom is in orde.
  • De boom heeft een gebrek. Dan snoeien we de boom of moeten die kappen.
  • De boom heeft een gebrek, maar dat is niet zo erg dat de boom binnen een jaar een risico vormt. Om dit goed in de gaten te houden, gaan we de boom elk jaar controleren.
  • De controleur twijfelt. Voor deze bomen geldt dat meer onderzoek nodig is. Bijvoorbeeld als de boom holtes heeft. Deze kunnen, maar hoeven niet gevaarlijk te zijn. Zo’n onderzoek gebeurt dan zo snel mogelijk met specialistische apparatuur.

Waar let de boomcontroleur op?

Bij een boomcontrole kijken we naar gebreken zoals scheuren, holtes, gebroken takken en afgestorven bast. Daarnaast kan een boom zijn aangetast door insecten zoals boktorren of de wilgenhoutrups of zwammen, Ook kan de boom ziek zijn. Vaak is het voldoende om takken te snoeien. Soms moeten we besluiten, om de boom te kappen. Dat doen we om gevaarlijke situaties te voorkomen. Als we een zieke boom moeten kappen, planten we altijd één een nieuwe boom terug. Dit doen we zoveel mogelijk op dezelfde plek.

Wat gebeurt er na de controle?

Met de gegevens uit de boomveiligheidscontrole snoeit het snoeibedrijf met gecertificeerde vakmensen (European Tree Worker) onze bomen. We kijken daarbij naar veiligheid.  Zo houden we rekening met voldoende doorrijhoogte op openbare wegen en zijn we alert op takken die tegen woningen aan komen. Als blijkt dat een boom gevaar voor zijn omgeving oplevert en niet meer te redden valt, vragen we een kapvergunning aan.

Een plek om te groeien

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn bomen vaak als brandstof gebruikt en verdwenen. In de jaren erna zijn bomen teruggeplant, maar is er slecht voor de bomen gezorgd. Veel bomen zijn nu van slechte kwaliteit, of staan op een plek waar ze niet goed kunnen groeien. Als we nu bomen planten,  planten we verschillende soorten, zodat ziekten en plagen minder kans krijgen. We zorgen ervoor dat ze op een plek staan waar ze alle ruimte hebben om uit te groeien tot grote bomen. We helpen ze hierbij door de grondsoort en het gesteente in de bodem geschikt te maken voor het type boom dat we planten.

Boom effect analyse

Bij een herinrichting van een wijk worden vaak ook de bomen extra gecontroleerd. Het gaat dan om een boom effect analyse. Hiermee kijken we wat het effect is van de werkzaamheden op de aanwezige bomen. Als blijkt dat een boom een slechte conditie heeft en een levensverwachting van minder dan 5 jaar, is het makkelijker om deze boom gelijk te vervangen.

Melding maken

Zie je een boom die in slechte staat verkeert? Maak dan een melding.